Ο Νόμος 5239/2025, με τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας – Στήριξη στον Εργαζόμενο – Προστασία στην Πράξη», εισάγει σημαντικές αλλαγές στον τομέα της Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (ΥΑΕ).
Μέσα από το Μέρος Β’, Κεφάλαια Α έως Ε, που φέρουν τον τίτλο «Διατάξεις για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία», επικαιροποιούνται βασικές διατάξεις του ΚΝΥΑΕ 3850/2010, του Π.Δ. 62/2025, καθώς και του Π.Δ. 305/96 («Ελάχιστες Προδιαγραφές Ασφάλειας και Υγείας στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια»).
Νόμος 5239/2025 – Σημαντικές Επισημάνσεις
- Επικαιροποίηση της κατάταξης των επιχειρήσεων ανά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας (Άρθρο 29) και του καταλόγου με τις επιτρεπόμενες ειδικότητες για την ανάληψη καθηκόντων Τεχνικού Ασφαλείας (Άρθρο 31).
- Εξορθολογισμός του τρόπου άσκησης των καθηκόντων των Τεχνικών Ασφαλείας και των Ιατρών Εργασίας και ψηφιοποίηση του Βιβλίου Υποδείξεων.
- Βελτίωση του πλαισίου διάγνωσης και αναγγελίας των επαγγελματικών ασθενειών και μεταβολές στην αναγγελία των εργατικών ατυχημάτων προς τις αρμόδιες αρχές.
- Έμφαση στην εκμάθηση Πρώτων Βοηθειών (Α’ Βοήθειες).
- Μεταβολές στον ρόλο και την παρουσία των Συντονιστών Ασφάλειας.
- Δημιουργία ενός νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, με την ονομασία «ΗΡΙΔΑΝΟΣ» (Άρθρο 41). (Αναμένεται η υλοποίηση, ο χρόνος έναρξης λειτουργίας και η πρακτική εφαρμογή των διαλειτουργικών δυνατοτήτων του.)
Ηλεκτρονικές βάσεις για Τεχνικούς Ασφαλείας και Ιατρούς Εργασίας
Προβλέπεται η δημιουργία ηλεκτρονικών βάσεων καταχώρισης δεδομένων για Τεχνικούς Ασφαλείας και Ιατρούς Εργασίας. Οι αναθέσεις των υπηρεσιών θα πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω των εγγεγραμμένων σε αυτές τις βάσεις. (Αναμένεται σχετική Υπουργική Απόφαση.)
Μεταβολή στη δυνατότητα εργοδότη να ασκεί καθήκοντα Τεχνικού Ασφαλείας
Από 01/01/2026, μεταβάλλεται η δυνατότητα του εργοδότη να αναλαμβάνει ο ίδιος τα καθήκοντα του Τεχνικού Ασφαλείας στην επιχείρησή του (Άρθρο 30). Η ρύθμιση αυτή περιορίζει την αυτοάσκηση των καθηκόντων και ενισχύει τη συνεργασία με πιστοποιημένους επαγγελματίες ΥΑΕ.
Υποδείξεις και Βιβλίο Υποδείξεων
Οι υποδείξεις του Τεχνικού Ασφαλείας και του Ιατρού Εργασίας θα καταχωρούνται σε ειδικό ηλεκτρονικό βιβλίο της επιχείρησης, μέσω του ΟΠΣ–ΣΕΠΕ, και οι εργοδότες θα έχουν την υποχρέωση να δηλώνουν υπεύθυνα ότι έλαβαν γνώση των υποδείξεων αυτών.
Οι Τεχνικοί Ασφαλείας θα παρέχουν τις υποδείξεις τους αποκλειστικά γραπτώς προς τους εργοδότες, ενώ οι Ιατροί Εργασίας θα παρέχουν τις υποδείξεις τους γραπτώς προς τους εργοδότες και γραπτώς ή προφορικώς προς τους εργαζόμενους.
Η ευθύνη επίβλεψης των μέτρων υγείας και ασφάλειας από τον Τεχνικό Ασφαλείας προσδιορίζεται στον χρόνο της φυσικής παρουσίας του στον χώρο εργασίας.
(Άρθρα 32 και 34 — αναμένονται διευκρινίσεις σχετικά με τον χρόνο έναρξης λειτουργίας των ηλεκτρονικών βιβλίων υποδείξεων και τον τρόπο επεξεργασίας τους από τους εμπλεκόμενους.)
Αναγγελία εργατικών ατυχημάτων
Μεταβάλλεται και εξορθολογίζεται η υποχρέωση των εργοδοτών να αναγγέλλουν τα εργατικά ατυχήματα στις πλησιέστερες αστυνομικές αρχές. Η αναγγελία πλέον πραγματοποιείται μόνο σε περιπτώσεις σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου.
Ως σοβαρός τραυματισμός νοείται εκείνος που απαιτεί τη διακομιδή του εργαζομένου σε μονάδα υγείας και την παραμονή του για νοσηλεία (Άρθρο 38).
Ο παραπάνω ορισμός αφορά μόνο την αναγγελία προς τις αστυνομικές αρχες. Ο χαρακτηρισμός «σοβαρού τραυματισμού» για τις αναγγελίες στο ΟΠΣ–ΣΕΠΕ βασίζεται στα κριτήρια της Εγκυκλίου 441915/07.09.2023 της Επιθεώρησης Εργασίας.
Εκπαίδευση και Πρώτες Βοήθειες
Προβλέπεται, από 01/01/2026, η οργάνωση μαθημάτων ΚΑΡΠΑ και χειρισμού Χάιμλιχ, ανάλογα με τον αριθμό εργαζομένων κάθε επιχείρησης και την εγκατάστασή της (Άρθρο 39). (Αναμένονται διευκρινίσεις σχετικά με τον τρόπο πρακτικής εφαρμογής και τις έννοιες που εμπεριέχονται στο άρθρο.)
Συντονιστές Ασφάλειας σε εργοτάξια
Από 01/01/2026, ενισχύεται ο ρόλος του Συντονιστή Ασφάλειας στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια. Καθορίζεται ο ελάχιστος χρόνος απασχόλησής του, ανάλογα με τη φύση και την έκταση του έργου.
Σύμφωνα με το Άρθρο 40 του νόμου, οι συντονιστές παρίστανται υποχρεωτικά τουλάχιστον:
- κατά την έναρξη των εργασιών,
- κατά την έναρξη κατασκευής του φέροντα οργανισμού,
- κατά την έναρξη κατασκευής κελύφους και εσωτερικών διαρρυθμίσεων,
- και κατά την έναρξη κατασκευής ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων.
(Αναμένονται περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με την πρακτική εφαρμογή των διατάξεων αυτών.)
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Στο Άρθρο 43 του Κεφαλαίου Ε’ παρατίθενται οι υπουργικές αποφάσεις που αναμένεται να εκδοθούν, προκειμένου να εξειδικευτούν και να καταστούν πλήρως εφαρμόσιμες οι διατάξεις του νέου νόμου.
Συμπέρασμα
Οι ρυθμίσεις του Ν. 5239/2025 επιφέρουν ουσιαστική επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου Υγείας και Ασφάλειας, με στόχο την πρόληψη, την εκπαίδευση και τη διαφάνεια μέσω ψηφιακών εργαλείων. Η εφαρμογή τους αναμένεται να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, τεχνικών ασφαλείας και αρμόδιων αρχών, διαμορφώνοντας ένα πιο σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα προστασίας των εργαζομένων.
Μπορείτε να διαβάσετε τον νέο νόμο στην ακόλουθη παραπομπή:
Νόμος 5239 – ΦΕΚ 178Α/17-10-2025
